Zasady Fabryki

{{>toc}}

**Strona nadrzędna:** [[Wiki|Zasady Fabryki]]

Źródło: `ZasadyRealizacji\zasada-czytania-aktow-obcojezycznych` w drzewie FB. Wiki jest kopią do czytania – zmiany nanosimy w pliku źródłowym, nie tutaj.

---

Ustalona przez Grega, sprawdzona przy RODO, spisana 2026-09-03 przy

luksemburskiej ustawie wdrażającej NIS 2. Obowiązuje na twardo we

wszystkich liniach. Uniwersalna: NIS 2 i akty krajowe, RODO i TIA

(ocena skutków transferu), CER, każdy akt w języku, którego nie czytamy.

## Problem

Akt w języku, którego nie znamy, czytany przez jedno tłumaczenie, daje

jeden obraz i żadnej możliwości zobaczenia, gdzie tłumacz zdecydował za

nas. Tłumaczenie prawnicze zawsze decyduje: *controls* to "kontrole" albo

"zabezpieczenia", *entité importante* to "podmiot ważny" albo "istotny",

*fournisseur de services gérés* to "dostawca usług zarządzanych" albo

"operator usług zarządzanych". Różnica fraz jest różnicą znaczenia i tylko

porównanie dwóch niezależnych tłumaczeń ją pokazuje.

## Zasada

1. **Wersja urzędowa ma pierwszeństwo.** Jeżeli akt ma oficjalną wersję

   angielską albo polską (akty unijne, część aktów krajowych), używamy jej

   i nie tłumaczymy sami. Tłumaczymy tylko to, co nie ma wersji urzędowej.

2. **Tłumaczenie dwutorowe.** Tekst źródłowy tłumaczy się **odrębnie**

   na angielski i odrębnie na polski, z języka źródłowego, nie z drugiego

   tłumaczenia. Dwa niezależne przebiegi, nie jeden z przekładem dalej.

3. **Porównanie fraz.** Oba tłumaczenia czyta się obok siebie. Miejsca,

   w których frazy się rozchodzą, są wykazem decyzji tłumacza i wchodzą do

   notatki jako pozycje do rozstrzygnięcia, każda z cytatem źródłowym.

4. **Wersja przyjęta.** Wynikiem jest **jeden plik**, wersja przyjęta,

   z rozstrzygnięciami i z zachowanym tekstem źródłowym przy każdym

   rozstrzygniętym miejscu. Do produktów wchodzi wyłącznie wersja przyjęta.

5. **Potwierdzenie u prawnika krajowego jest poza tą zasadą.** Zasada

   tworzy kontekst znaczeniowy aktu i wykaz miejsc do potwierdzenia.

   Potwierdzenie jest osobnym krokiem przebiegu, z osobnym śladem.

## Dlaczego dwa języki, a nie jeden

Greg czyta po angielsku i po polsku, więc widzi różnice fraz między

dwiema wersjami. Asystent widzi je tak samo, także wobec tekstu

źródłowego. Rozjazd między EN i PL jest sygnałem, że w źródle jest

pojęcie bez prostego odpowiednika, i to właśnie te pojęcia decydują

o kwalifikacji i obowiązkach. Jedno tłumaczenie tych miejsc nie pokazuje,

bo tłumacz je wygładził.

Przykłady rozjazdów, które już pracują:

- *controls* (ISO): "kontrole" wobec "zabezpieczenia", rozstrzygnięte

  na zabezpieczenia (CLAUDE.md, 2026-08-24),

- *entités importantes* (loi luksemburska): "podmioty ważne" po polsku

  za UKSC, *important entities* po angielsku za dyrektywą, bez rozjazdu,

- *indépendance* w exposé des motifs projektu 8364: po angielsku

  *independence of the entity*, po polsku "niezależność podmiotu", ale

  w UKSC niezależność dotyczy systemu, nie podmiotu, więc porównanie

  pokazało, że luksemburskie zalecenie jest szersze niż polski przepis.

## Mechanika

- Tekst źródłowy dzieli się na strony i numerowane fragmenty, tak samo jak

  przy ściądze (podział PDF, adresy). Oba tłumaczenia dziedziczą adresy,

  żeby rozjazd dało się wskazać stroną i fragmentem.

- Tłumaczenia robi asystent, dwoma odrębnymi przebiegami, bez podglądu

  drugiego. Nie wolno tłumaczyć PL z EN ani EN z PL.

- Plik wersji przyjętej ma metrykę: źródło, data, kto rozstrzygał, liczba

  rozjazdów, liczba pozycji do potwierdzenia u prawnika krajowego.

- Pliki: `<akt>_zrodlo.txt`, `<akt>_EN.md`, `<akt>_PL.md`,

  `<akt>_PRZYJETA.md` w folderze aktu obok PDF.

## Sesja odczytu jako krok wejściowy (ustalone 3.09)

Dla każdego państwa, które wchodzi do pracy, robimy **sesję odczytu

dwutorowego na fragmencie kwalifikacja plus obowiązki** (zakres, kto jest

podmiotem, rejestracja, środki), zanim ruszy właściwa analiza. Układ:

najmniejsza jednostka redakcyjna w oryginale, pod nią EN, pod nią PL.

Greg czyta, rozstrzyga rozjazdy, pozycje nierozstrzygnięte zostają

otwarte z adresem. Pierwsza instancja: Luksemburg, loi z 5 maja 2026,

`Komercyjne\VTS\Akty prawne\LUX_loi_2026-05-05_test-odczytu-FR-EN-PL.md`,

22 jednostki, 11 rozjazdów, 6 rozstrzygnięć, 2 pozycje otwarte.

Dwa rozstrzygnięcia pojęciowe z tej sesji, które wykraczają poza

Luksemburg i idą do KB oraz jako kandydaci do Secupedii:

- **bezpieczeństwo to stan, mierzalny; ochrona to system, który ten stan

  wytwarza** (SZBI, formalnie ISMS). Francuski ma na to parę sécurité

  i sûreté, polski nie ma i dlatego traktujemy oba jako jedno,

- **zarządzanie incydentami, nie obsługa**: obsługa jest częścią

  zarządzania, FR "gestion" jest dokładniejsze niż EN "handling" i PL

  "obsługa" z UKSC.

## Powiązania

- `hierarchia-zrodel-prawdy-i-przebieg-kwalifikacji-podmiotu.md` (warstwy

  1 i 2 dla prawa obcego przechodzą przez tę zasadę przed użyciem),

- `zasada-kontroli-aktualnosci-zrodel-prawnych.md` (wersja przyjęta

  dziedziczy wersję na dzień tekstu źródłowego),

- `kontrola-pochodzenia-tresci.md` (adres fragmentu jako mechanika).

- Kandydat do Secupedii: *travaux préparatoires* i "wersja przyjęta".